Schaal berekenen

Vaak zie je op kaarten (wegenkaarten, landskaarten…) een schaalaanduiding staan. Wat betekent dat dan?

En hoe kan je via die schaalaanduiding weten hoe ver een plaats echt is?

Een schaal berekenen is behoorlijk eenvoudig en kan je op drie verschillende manieren doen. Deze drie manieren geven je telkens de waarde van een andere variabele. In principe is een schaal berekenen slechts één van deze manieren, maar de andere twee zijn ook handig.

Een schaal berekenen als je de echte afstand en de afstand op de tekening weet

Een schaal berekenen is dit doen: meten hoeveel centimeter tussen de twee plaatsen ligt, die dan te delen door de ‘echte’ afstand tussen de twee plaatsen, en je uitkomst zou de schaalverdeling moeten zijn! Zo simpel is een schaal berekenen
Natuurlijk zijn er wel een paar andere dingen waar je op moet letten, zoals het feit dat dit enkel lukt wanneer je ‘echte’ afstand en de afstand op de kaart dezelfde eenheid moeten hebben. Met eenheid bedoelen we het woord dat na het getal komt, vaak centimeter, meter of kilometer. Als dit niet het geval is, is een schaal berekenen moeilijker: je moet eerst je waarden gaan omzetten.
Waarden omzetten is eigenlijk niet zo moeilijk, als je weet hoe je het moet doen. Met waarden omzetten bedoelen we: één kilometer schrijven als duizend meter. In principe is het hetzelfde, beide afstanden zijn even lang, maar het getal wordt anders geschreven.
Om getallen om te zetten is het handig om in het achterhoofd te houden dat één millimeter 0,1 centimeter is, en dat een centimeter 0,1 decimeter is, en een decimeter 0,1 meter is…

Schaal berekenen

De echte afstand berekenen als je de schaal en de tekeningafstand weet.

Strikt genomen is dit niet meer een schaal berekenen, want de schaal heb je eigenlijk al. Waarom staat die er dan toch bij? Wel, omdat meeste kaarten een schaalverdeling hebben, en een schaal berekenen dan ofwel onmogelijk of zinloos is. Het is dus vaak zeer handig om te weten hoe je een echte afstand berekent. Een schaal op zich berekenen zal je normaalgezien niet zo vaak nodig hebben.
Om de echte afstand te berekenen, moet je de schaal nemen (vaak uitgedrukt als iets zoals dit: 1/100, of 1/100 000. Dit betekent dat voor iedere centimeter die er op de kaart staat, er in werkelijkheid respectievelijk honderd en honderdduizend centimeter voorgesteld wordt.) en die schaal vermenigvuldigen met de afstand op de tekening. Als je rekening hebt gehouden met wat hierboven staat (dat je beide getallen dezelfde eenheid moeten hebben. De schaal staat bij de meeste kaarten in centimeter, dus zul je je afstand ook in centimeter moeten uitdrukken.)

De afstand op de tekening berekenen als je de schaal en de echte afstand weet.

Net als bij het vorige puntje, is dit niet echt een schaal berekenen, want je krijgt hem al. Dit zal je niet zo vaak nodig hebben in het normale leven, niet vaker dan een schaal berekenen.
Om dit te berekenen moet je de afstand op de tekening vermenigvuldigen met de schaal. Opnieuw: zorg ervoor dat beide getallen dezelfde eenheid hebben